Determinacja płci ssaków
drukarnia wrocław Ukształtowanie się cech płciowych ssaków obejmuje trzy zasadnicze etapy: 1) powstanie w wyniku zapłodnienia układu chromosomów płci XX lub XY w zygocie — kształtuje się wówczas tzw. płeć chromosomowa, 2) rozwój niezróżnicowanych gonad zarodka w kierunku jądra lub jajnika — wykształcenie tzw. płci gonadowej i 3) uformowanie się wewnętrznych i zewnętrznych cech płciowych — powstanie tzw. pici fenotypowej (ryć. 9-1). Pleć fenotypowa obejmuje również zmiany powstające w mózgu, które są odpowiedzialne za ukształtowanie się zachowania samczego bądź samiczego. W rozwijającym się zarodku zawiązki gonad powstają z komórek śródnerczowych i w ich kierunku wędrują pierwotne komórki płciowe. Pojawiają się one w endodermie pęcherzyka żółtkowego, a następnie ruchem amebowatym migrują między komórkami do grzebienia płciowego przylegającego do pranerczy. Następnie grzebień płciowy oddziela się od pranercza i przekształca się w niezróżnicowaną gonadę. Pierwotne komórki płciowe po zasiedleniu gonad podlegają intensywnym podziałom mitotycznym. Dotychczasowe badania wykazały, że różnicowanie się gonad w okresie rozwoju płodowego jest kontrolowane przez co najmniej 15 genów, a w tym: WT1, SF1, SOX9, SRY, Fgf9, ZFX i FOXL2. Gen WT2 (ang. Wilms\' tumor l gene) został pierwotnie zidentyfikowany jako onkogen odpowiedzialny za rozwój raka nerki — nowotwór Wilmsa u dzieci. Ekspresję tego genu stwierdzono również w grzebieniu płciowym rozwijającego się zarodka. Produktem tego genu jest białko zawierające tzw. palce cynkowe, które pełni rolę czynnika transkrypcyjnego, czyli kontrolujące uruchomienie i przebieg transkrypcji innych genów. Gen SF1 (ang. steroidogenic factor 1) koduje białko receptora jądrowego, regulującego ekspresję hydroksylaz steroidowych. Gen ten podlega ekspresji, oprócz kory nadnerczy, także w niezróżnicowanej gonadzie. W ukształtowanej gonadzie męskiej ekspresja genu SF1 nadal zachodzi, w przeciwieństwie do jajnika, gdzie obserwuje się zanik jego ekspresji. W jądrze płodowym produkt genu SF1 pojawia się w komórkach Sertolego i wpływa on na regulację ekspresji genu hormonu antymullerowskiego. Trzecim genem oddziałującym na wzrost niezróżnicowanej gonady jest gen SOX9, którego produkt należy, podobnie jak białko SRY, do grupy białek określanych skrótem HMG (ang. high mobility group). Wiadomo o nich, że pełnią funkcję czynników transkrypcyjnych. Profesjonalne elektronarzdzia
